De tanacetum (Tanacetum vulgare) is een vaste plant uit de Asteraceae-familie die zich verspreidt via kruipende wortelstokken en zaden. Het vermeerderen van deze plant in de tuin berust op drie hoofdtechnieken: het delen van de kluit, het zaaien en het verzamelen van gewortelde fragmenten. Elke techniek voldoet aan een andere behoefte, afhankelijk van het beschikbare plantmateriaal en de kalender van de tuinier.
Kruipende wortelstokken van tanacetum: het mechanisme begrijpen voordat je gaat delen
De tanacetum produceert een netwerk van ondergrondse wortelstokken die zich horizontaal onder de grond verspreiden. Deze ondergrondse stelen dragen knoppen die in staat zijn om nieuwe bovengrondse scheuten te genereren, wat de invasieve reputatie van de plant verklaart.
Om effectief te vermeerderen, moet je eerst dit wortelsysteem observeren. Een plant die al twee of drie jaar staat, heeft al een dichte kluit met verschillende goed zichtbare wortelstokken wanneer je de grond aan de rand vrijmaakt. Elk fragment van de wortelstok met ten minste één knop kan een nieuwe plant geven, mits het snel opnieuw wordt geplant in verse grond.
Deze werking via wortelstokken onderscheidt de tanacetum van vele vaste planten die zich uitsluitend vermeerderen door zaaien of stekken. Het vinden van praktische tips op Les Défricheurs kan deze aanpak aanvullen met kalenderreferenties die zijn aangepast aan elke regio.
Kluit delen van tanacetum: de meest betrouwbare methode in de tuin
Het delen blijft de voorkeurstechniek om identieke planten te verkrijgen die al zijn aangepast aan de tuinbodem. Dit gebeurt in het voorjaar (maart-april) of in de herfst (september-oktober), wanneer de plant niet in volle bloei staat.
Fragmenten afnemen en scheiden
Graaf de hele kluit op met een spade, waarbij je een klomp aarde rond de wortels behoudt. Scheid vervolgens de fragmenten met de hand of met een goed geslepen mes. Een levensvatbaar fragment heeft gezonde wortels en ten minste twee of drie stelen.
Verwijder de centrale delen van de kluit als ze houtachtig of kaal lijken. De perifere, jongere delen herstellen beter.
Herplanten zonder te wachten
Plaats elk fragment in een gat dat iets breder is dan de klomp, in goed doorlatende grond en in volle zon. Druk aan en geef royaal water. De hergroei is snel: binnen enkele weken verschijnen de nieuwe scheuten.
- Plant de planten op een afstand van 40 tot 50 cm om de wortelstokken de ruimte te geven zich te vestigen zonder de naburige gewassen te concurreren
- Voorzie een anti-wortelstokbarrière (ondergrondse plaat of pot zonder bodem) als de tanacetum aan de rand van de groentetuin wordt geplant, omdat ze het omliggende terrein in een of twee seizoenen koloniseert
- Geef regelmatig water in de eerste twee weken, en laat de plant zich dan vestigen: ze verdraagt droogte goed zodra ze geworteld is
Het delen om de drie tot vier jaar verjongt de kluit en beperkt de ongecontroleerde uitbreiding. Deze regelmatige operatie levert tegelijkertijd nieuwe planten op om te verdelen of opnieuw in de tuin te plaatsen.
Zaaien van tanacetumzaden: wanneer en hoe te werk gaan
Het zaaien is geschikt om een teelt van tanacetum te starten zonder een moederplant, of om genetisch een gevestigde populatie te vernieuwen. De tanacetum produceert een grote hoeveelheid fijne zaden aan het einde van de zomer, geoogst van de droge bloemhoofdjes.
Oogsten en bewaren van de zaden
Snijd de bloeiwijzen af wanneer ze bruin worden, meestal in september. Hang ze ondersteboven op in een droge en goed geventileerde ruimte. De zaden komen gemakkelijk los van de bloemhoofdjes zodra ze volledig droog zijn. Bewaar ze in een papieren envelop, beschermd tegen vocht, tot het volgende voorjaar.
Zaaien in een kweekbak of in de volle grond
Het zaaien in een kweekbak onder bescherming gebeurt in maart-april. Gebruik een fijne zaai-aarde, leg de zaden op de oppervlakte zonder ze te bedekken (ze hebben licht nodig om te ontkiemen), en houd het substraat vochtig door te vernevelen. De opkomst duurt meestal twee tot drie weken.
Direct zaaien in de volle grond is mogelijk vanaf mei, wanneer de grond is opgewarmd. Bereid een fijn zaaibed voor, zaai in op afstand staande rijen en dun na de opkomst uit om slechts één plant ongeveer elke 40 cm te behouden.
Het verplanten van jonge planten uit de kweekbak gebeurt wanneer ze vier tot zes echte bladeren hebben. Kies een zonnige plek in goed doorlatende grond. Een zaaien van tanacetum bloeit meestal pas vanaf het tweede jaar, wat meer geduld vereist dan delen.
Grond, blootstelling en onderhoud na de vermeerdering van tanacetum
Ongeacht de gekozen methode, bepalen de aanplantomstandigheden het succes van de hergroei. De tanacetum past zich aan verschillende bodems aan, maar bepaalde parameters versnellen haar vestiging.
Ze geeft de voorkeur aan kleiachtige, humusrijke bodems, terwijl ze lichtere gronden tolereert, mits ze niet voortdurend doorweekt zijn. Volle zon blijft de optimale blootstelling, hoewel halfschaduw wordt getolereerd met een minder overvloedige bloei.
Na de vermeerdering behoudt een lichte mulch rond de nieuwe planten de vochtigheid en beperkt de concurrentie van onkruid tijdens de wortelperiode. Geen bemesting is nodig in het eerste jaar: de tanacetum is zuinig en een te rijke grond bevordert een overmatige vegetatieve groei ten koste van de productie van aromatische verbindingen.
- Verwijder verwelkte bloeiwijzen voordat de zaden zich verspreiden als spontane herzaai niet gewenst is
- Houd de uitbreiding van de wortelstokken aan de rand van het perk in de gaten en snijd de uitlopers die buiten het voorziene gebied komen
- Snijd de droge stelen aan het einde van de winter terug om de groei van nieuwe krachtige scheuten in de lente te bevorderen
De tanacetum die door middel van delen is geplant, produceert zijn eerste bloemen al in de zomer daarop, terwijl de planten die uit zaad zijn ontstaan een extra seizoen nodig hebben. In beide gevallen bereikt de plant zijn volle kracht vanaf het tweede of derde jaar, en vormt een dichte kluit die meer dan een meter hoog kan worden.
De kenmerkende kamferachtige geur van het loof versterkt met de rijpheid van de plant, waardoor het een steeds effectievere natuurlijke afschrikmiddel wordt in de groentetuin naarmate de seizoenen verstrijken.